СОЧИНЕНИЯ ПОБЕДИТЕЛЕЙ

Бамбышева Булгун,17 лет. Калмыцкий язык

Хальмг келн мини өрк-бүлд

"Келн, келн, келн,

Кен чамаг заясм,

Келнәс талдан белн

Кишг күмнд бәәсм?

Хальмг келн – мини келн –

Зөөрәс даву зөөр.

Хальмг келн – мини келн –

Зөвәс даву зөв.

Хальмг келн – мини келн –

Хазнас даву хазн.

Хальмг келн – мини келн –

Хааҗ болшго нарн."

-Тачин Анҗа келгднә.


Нанд Төрскн бәәнә, хальмг келәрн күүнднәв, аав-ээҗин авъяс хадһлҗ йовнав, өрк-бүлдән дуртав. Хальмг келн-эн хальмг улсин уул келн. Бичкнәсн авн би хальмгаһар күүндв. Нанд дала элгн-садн бәәнә. Мадн хальмгаhар келх келмҗән өгнәвидн. Аав маднд өрк-бүлин тууҗ хальмгаһар келҗ өгнә. Мана өрк-бүл хальмг келәр күүнднә. Аав-ээҗән дураһад, көдлмшин хөөн герин хаша дотр сууһад дууһан дуулнавидн. Мини эцк сәәхн дуута күн. Цуһар аавин һарар кесн ут сандл деер сууһад, ээҗин келҗ өгсн туульмуд сергәһәд нег-негндән келҗ өгнәвидн. Миниһәр, эн йоста кишг. Өрк-бүл ни-негн бәәхлә, нег-негнәннь үгд орад, сүв-селвгәрн хувалцха, дөң болхла – эн чилшго зөөр.

Би аавихнә әңгә чаалихнә төрлә Бамбшан Валеран зе күүкн. Күн болһн әңг медх зөвтә. Энүнәс хальмг тууҗ эклнә.

Нарт делкән хальмгудын "Хальмг Үнн" гидг Таңһчин газет һарна. Төрскн келәрн хальмг бичәчнр эврәннь үүдәврмүдән бичнә. Мадн болхла эн газет бичүлҗ авнавидн, умшнавидн. Дәкәд эк бичкдүдт нерәдсн "Байр" гидг седкүл, орс болн хальмг келәр "Теегин Герл" гидг урн үгин болн олна-политическ седкүл, Хальмг Таңһчин бичкдүдт нерәдсн "Байрта" гидг соньн газет бичүлҗ авна. Мадн иим газет умшад, нег-негндән соньн, шин зәңг хальмгаһар келнәвидн.

Күн болһнд нег нарн бәәдг. Тер нарн муурсн цагтнь чееҗинь герлткнә, бүдрсн цагтнь җивр урһана. Эннь – эврә һазр-усн, эврә Төрскн. Мини Төрскн – хальмг тег. Мини төрскн келн – хальмг келн. Кен экдән эңкр – тер эврәннь келндәнчн эңкр болдг. Экин шар уургт чидл урһаҗ авнавидн, сәәхн дуунднь саатулгдҗ авлгднавидн. Өврмҗтә ут туульмуд, генәртә дуд, цецн үлгүрмүд, өлзәтә йөрәлмүд – хальмг келнә булг. Энүнәс авн күн төрскн келнләрн негн. Экнәсн авн төрскн келндән дурта болхла, өвкнрин авъясмуд хадһлҗ күндлхлә, һазр-усндан туста болхла, цань ик Төрскн төрдмн

Калова Милана, 9 лет. Кабардинский язык

Тема сочинения: Анэдэлъхубзэр ди унагъуэм хъума зэрыщыхъур

* Дунейм щынэхъ дахэр сыт?

Адыгэ хъыджэбзыращ

Абы нэхъ дахэжыр сыт?

Адыгэшу къабзэращ.

Шыр зыгъэдэхэжыр сыт?

АдыгэлI губзыгъэращ

Ар зыгъэгубзыгъэр сыт?

И бзэу адыгэбзэращ.

Нало Заур

Си псэм хэлъмэ хэзмыхыну сиIэщ дадэ, нанэ,папэ, мамэ си анэкъилъху

IэфIхэр. Абыхэм сэ сагъэгуфIэ, сагъэгушхуэ. Нанэрэ дадэрэ я шыпсэхэмрэ

псысэхэмрэ,папэрэ мамэрэ я ущие псалъэхэр-псори адыгэбзэщ. Дэ,

сабийхэр, дызэрыпсалъэри анэдэлъхубзэрщ. Аращ ди унагъуэм илъ

хабзэр- хъумэж уи бзэр,ирипсалъэ,гъэлажьэ,егъэфIакIуэ.

Ди унагъуэм исхэр лъэпкъитI мэхъу: адыгэрэ абазэрэ. Пэжщ,

лъэпкъитIу иджы жаIэми, а бзэхэр зэлъапсэгъущ, ахэр зы бзэ гупми хохьэ.

Апхуэдэу щытми, къэбэрдей адыгэхэмрэ абазэхэмрэ я бзэм зэтемыхуэ

псалэхэр куэду хэтщ. Си анэм зэрыжиIэмкIэ, ар унагъуэм къихьа нэужь,

зыри урысыбзэкIэ епсэлъакъым, атIэ хуэмурэ адыгэбзэр ирагъэщIащ.

Ар зи фIыщIэр ди дадэщ. Ар зэрегупсысар мырат: нэгъуэщI лъэпкъ

къыхэкIа бзылъхугъэр адыгэ унагъуэ къыщихьэкIэ, хуэм-хуэмурэ бзэр

зригъэщIэн хуейщ, ар анэ хъумэ, и бынхэм я анэдэлъхубзэр иригъэщIэжын

хуэдэу.

Нобэрей ди псалъэмакъым къыхэзмыгъэщу схузэфIэкIынуъым си

унагъуэ етIуанэу сыбжу сыздеджэ Сэрмакъ курыт школ етIуанэм адыгэбзэр

джыным мыхьэнэшхуэ зэраратым. Абы теухуауэ фIыщIэ ин яхуэпщI

хъунущ школым и унафэщIхэм. АдыгэбзэкIэ езыгъаджэ ди егъэджакIуэ

хьэлэмэтхэм.

Сэ зэикI сигу икIыжыркъым ди егъэджакIуэм къитхуиIуэтауэ щытэ мы

Iуэхугъуэр. Нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэр ди къэралым къыщытеуам щыгъуэ

гъэрыпIэм ихуэри илъэс куэдкIэ и щхьэ кърикIуар ямыщIэу, хэкIуэда я

гугъэу и хъыбар къэIури ди щIыпIэм къигъэзэжауэ щытащ ди къуажэгъу

Дидан Сеф. Ар ди егъэджакIуэм я Iыхьлыт. ПхъуитI балигъыу и гъусэу

Германием къыздришу къыщыкIуэжам, и пхъуитIыми уэр-сэру адгэбзэ

ящIэрт. ЗэрыдгъэщIэгъуэнур дымыщIэу дедэIуащ а хъыбар дахэм ди гум

хыхьэу, ди псэм дыхьэу. Абдежым дэ псоми къыдгурыIуащ бзэр,

анэдэлъхубзэр хъума хъун папщIэ, унагъуэм, адэ-анэм мыхьэнэуэ яIэр.

Апхуэдэу зым адрейм хуихъумэу щытын хуейщ анэм и бзэр –ар

лъэпкъ хабзэмэ, бзэр псэунущ. Бзэр псэумэ, ди IуэрыIуатэ дыщэ

пхъунтэр кIуэдыжынукъым, абы хэлъ ущиери къытхуэнэжынущ.

Ди унагъуэм адыгэбзэкIэ къыдэкI газетхэмрэ журналхэмрэ илъщ, ди

унэм нэхъ къулеигъэ ин дыдэу дгъэлъапIэр тхылъхэращ.

ПщыхьэщхьэкIэ унагъуэр дызэхуосыжри абыхэм дыкъоджэ, усэхэр,

уэрэдхэр зыдогъащIэ. СызэреплъымкIэ, апхуэдэу бзэм дыхущытмэ, ар

зэикI кIуэдыжынукъым.

Ди унагуэм пщIэ лей хуащI зи бзэр зыгъэбзэрабзэхэм, анэбзэр

зыхъумэхэм, ахэр езыыгъэфIакIуэхэм. Ди жагъуэщ зи бзэр

зымыдэжхэр, ар Iумпэм зыщIхэр, зыдрашейрэ нэгъуэщIыбзэхэр япэ

изыгъэщхэр. Зэгуэр мы псалъэхэр зэхэзыхам, сызэригугъэмкIэ, бзэм пщIэ

хуимыщIу губгъэн къихьынкъым:

Анэбзэ IэфIыр зыгъэикIэм

Зэфа быдзышэр ещI хьэрэм,

Адыгэ анэ щIым тетыхукIэ

Тхъумэну ди бзэр ди къалэнщ

Бештокъуэ Хь. «Бзэр зезыхьэр фысакъ».

Пэжщ, щIэныгъэ нэс уиIэн папщIэ, бзэ куэд пщIэн хуейщ. ЦIыхушхуэ

гуэрми зэрыжиIащи, бзэуэ ищIэм и уасэщ цIыхум и уасэр.

СызэреплъымкIэ, абы и хэкIыпIэ нэхъыщхьэр уи бзэр пщIэжынырщ.

Аращи, ирепсэу, ирефIакIуэ ди жьэгум илъ адыгэбзэр!